1) Maduro davası nedir?
ABD Başkanı Donald Trump’ın talimatıyla uluslararası hukuk hiçe sayılarak Venezuela’da gerçekleştirilen askeri bir operasyon sonucu Venezuela Cumhurbaşkanı Nicolas Maduro Moros ve eşinin yakalanması dünyanın bir numaralı gündemi haline geldi. ABD Adalet Bakanlığı, Venezuela Cumhurbaşkanı Nicolas Maduro Moros, eşi Cilia Flores de Maduro, oğlu Nicolas Ernesto Maduro Guerra, üst düzey Venezuelalı yetkililer ve FARC liderlerini uyuşturucu terörizmi, kokain kaçakçılığı, silah suçları ve yaptırımları ihlal gibi gerekçelerle suçlamış ve federal ceza davaları açmıştı.
2) Davayı hangi makamlar yürütüyor?
Davalar New York Güney Bölgesi Federal Savcılığı tarafından yürütülmekte olup, ABD Adalet Bakanlığı, DEA (Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi) ve ICE (Amerika Birleşik Devletleri Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi) tarafından destekleniyor. Davalara ABD Bölge Yargıcı Alvin K. Hellerstein bakıyor.
3) Nicolas Maduro yakalandı mı?
Evet. ABD makamlarının talebi doğrultusunda dün ilk duruşmada mahkemeye çıkarıldı. Maduro salona ayakları kelepçeli olarak getirildi. Mahkemede kendisine yönelik suçlamaları reddeden Maduro, “Ben masumum. Suçlu değilim. Dürüst bir insanım. Hala ülkemin başkanıyım” savunmasını yaptı. Maduro’nun bir sonraki duruşma tarihi olarak 17 Mart belirlendi. Duruşma salonunda sivil halktan birinin “yaptıklarının bedelini ödeyeceği” şeklinde kendisine bağırması sonrası Maduro, yine İspanyolca olarak “kaçırılmış bir başkan” ve “savaş esiri” olduğu yanıtını verdi.
4) Kimler sanık olarak suçlanıyor?
Nicolas Maduro Moros (tutuklu): 2013’ten bu yana Venezuela Cumhurbaşkanı, Hugo Chavez’in ardından iktidara geldi.
Diosdado Cabello Rondon (firari): Venezuela Ulusal Kurucu Meclisi Başkanı, eski asker ve iktidar partisinin en güçlü isimlerinden biri.
Hugo “El Pollo” Carvajal Barrios (tutuklu): Venezuela Askeri İstihbarat Teşkilatı (DIM) eski başkanı, Chavez ve Maduro dönemlerinde kilit isim.
Cliver Antonio Alcala Cordones (mahkum): Venezuela ordusunda eski general, FARC’a silah ve maddi destek sağladığını kabul etti.
Ivan Marquez (Luciano Marin Arango) (firari): FARC’ın üst düzey liderlerinden biri, örgütün eski müzakerecisi ve komutanı.
Jesus Santrich (Seuxis Paucis Hernandez Solarte): FARC’ın üst düzey yöneticilerinden, ideolog ve eski barış görüşmeleri temsilcisi. Venezuela’da bir silahlı saldırı sırasında öldürüldüğü bildirildi.
Ayrı iddianamede yer alan diğer sanıklar:
Tareck El Aissami (firari): Venezuela Ekonomiden Sorumlu Başkan Yardımcısı (eski), içişleri ve petrol bakanlığı da yaptı.
Joselit Ramirez Camacho (firari): Venezuela Kripto Para Denetim Kurumu (Sunacrip) Başkanı, devletin kripto para projelerinden sorumluydu.
Samark Lopez Bello (firari): Venezuelalı iş insanı, El Aissami’nin finansal ağı ve yaptırımları delme faaliyetleriyle ilişkilendiriliyor.
5) Güneş Karteli (Cartel de los Soles) nedir?
Güneş Karteli, iddialara göre Venezuela devlet yapısı ve silahlı kuvvetleri içinde örgütlenmiş bir uluslararası uyuşturucu kaçakçılığı ve narko-terör ağıdır. Kartelin adı, üst düzey Venezuelalı generallerin üniformalarında yer alan güneş amblemlerine atıfla kullanılmaktadır. ABD iddianamelerine göre Kartel, tonlarca kokainin Venezuela üzerinden ABD’ye sevk edilmesini organize etmiş, Venezuela’daki devlet kurumlarını ve güvenlik güçlerini bu amaçla kullanmış, Kolombiya’da terör örgütü olarak tanımlanan FARC’a silah, mühimmat ve askeri teçhizat sağlamıştır. Bu yönüyle Kartel de los Soles yalnızca bir uyuşturucu kaçakçılığı yapılanması değil, aynı zamanda silahlı terör örgütlerine aktif destek veren bir narko-terör yapılanması olarak tanımlanmaktadır.
6) Güneş Karteli ile FARC arasındaki ilişki neydi?
ABD savcılığına göre Güneş Karteli ile FARC arasında karşılıklı çıkar ilişkisine dayalı bir iş birliği bulunduğu iddia ediliyor. FARC, Kolombiya’da kokain üretimini gerçekleştirdi. Güneş Karteli, bu kokainin Venezuela üzerinden Karayipler ve Orta Amerika’ya, oradan da ABD’ye sevk edilmesini sağladı. Buna karşılık Kartel, FARC’a askeri sınıf silahlar, mühimmat ve lojistik destek sundu. Bu silah desteği, özellikle Cliver Antonio Alcala Cordones hakkında verilen mahkûmiyet kararında açıkça yer aldı ve mahkemece sabit görüldü. Savcılığa göre iddianamedeki iddialar arasında ayrıca, diplomat pasaportları ve tacir kimlikler vererek uyuşturucu trafiğini kolaylaştırmak, diplomatik uçaklarla para ve kokain nakletmek, devlet kaynaklarını uyuşturucu hattını korumak üzere kullanmak, uyuşturucu borçları nedeniyle kidnap, beat ve cinayet talimatları vermek, silah ve patlayıcılar bu ağ kapsamında kullanmak. Bu iddialar iddianame metninde yer aldığı şekilde basına yansıdı.
7) Silah sağlama suçlamaları kimler açısından somutlaştı?
Cliver Antonio Alcala Cordones, FARC’a silah ve askeri destek sağladığını kabul ederek, bu kapsamda yaklaşık 260 ay (21 yıl 8 ay) hapis cezasına çarptırıldı.
8) Hugo Carvajal Barrios’un durumu nedir?
Venezuela askeri istihbaratının eski başkanı Hugo “El Pollo” Carvajal Barrios, 19 Temmuz 2023’te İspanya’dan ABD’ye iade edilmiş ve tutuklanmıştır. Yargılaması New York Güney Bölgesi’nde devam etmektedir. Barrios, ABD’deki federal mahkemede dört ayrı suçtan (kokain ithalatı komplo suçu, narko-terörizm ve silah suçları dahil) suçlamaları kabul etti (guilty plea).
9) Kalan sanıkların durumu ne?
Diosdado Cabello Rondon, Ivan Marquez, Jesus Santrich, Tareck El Aissami, Ramirez Camacho ve Samark Lopez Bello hakkındaki yakalama kararları sürmektedir. Bu kişiler firari durumdadır ve uluslararası düzeyde aranmaktadır.
10) Davanın önemi nedir?
Bu dava, bir devlet başkanının uyuşturucu terörizmi suçlamasıyla yakalanıp yargılanması bakımından uluslararası hukuk ve ABD ceza hukuku açısından emsal niteliği taşımaktadır. Ayrıca Latin Amerika’daki devlet–kartel ilişkilerine yönelik en kapsamlı yargı süreçlerinden biri olarak görülmektedir.
